· Novembro, 2013

Artikoloj je Resumo je Novembro, 2013

Ĉinio: Protesto de Ai Weiwei per floroj

La ĉina registaro limigis al artisto-aktivisto Ai Weiwei [Aj Ŭejŭej] (ĉine: 艾未未 )vojaĝon al eksterlando ekde 2011, kiam li estis akuzita pri evitado de imposto. Por esprimi sian malkontenton, li decidis meti florojn al sia biciklo ekster sia laborejo.

@dgatterdam repepis la bildon de @aiww kun mallonga noto.

Ĉiutage Ai Weiwei metas florojn al sia biciklo ekster sia laborejo 258 ĝis li estos libera je vojaĝado.

 

Reviziita de Vastalto

Jamajko: Lingvo kaj evoluo

Jamajko bezonas deklari la dulingvan ŝtaton laŭeble plej frue.

Annie Paul opinias [angle], ke “duono de jamajkaj problemoj fontas el krizo de ĝia lingva identeco, kiu insistas, ke ĝia gepatra lingvo estas la angla, dum grandega parto de la loĝantaro povas paroli nur en la kreola lingvo de Jamajko (Patois)”.

 

Reviziita de Vastalto

Haitio: Landa rearbarigo

Haiti Grassroots Watch [angle] blogas pri malfacilaj taskoj de rearbarigo en la insulo.

 

Insulti mortintan reĝon estas krimo en Tajlando

David Streckfuss citas [angle] decidon de la Tajlanda Supera Tribunalo pri kazo de Lése Majesté (leĝa malpermeso insulti reĝon), kiu defendis la verdikton kontraŭ civitano, kiu laŭdire kalumniis mortintan reĝon:

Although the [defamatory] action was against a past king who had already passed on, it is still a violation….The defamation of a past king will inevitably affect the present king who still reigns.

Kvankam la [kalumnia] ago celis jam forpasintan reĝon, ni ankoraŭ konsideras, ke temas pri malobeo de la leĝo …. Kalumnioj kontraŭ pasinta reĝo neeviteble tuŝos ankaŭ la reputacion de la nuna, kiu ankoraŭ regas.

 Reviziita de Benjamin Irwin

Butano: Akvoelektraj projektoj kaj alciono

La butana popolo malrapide komencas kompreni, ke la akvoenergiaj projektoj, kun tempopaso, ne nur ruinigos nian medion, sed ankaŭ kaŭzos la perdon de nia nacieco.

Yeshey Dorji, fotisto en Butano, vizitis Berti, Zhemgang, serĉante blankventrajn ardeojn, kiuj estas minacataj, ĉar ilian vivteritorion ekdetruas grandskalaj akvoenergiaj projektoj antaŭenpuŝataj en la regiono. Dum li atendis, lenso de lia fotilo trovis belan alcionon ‘fiŝantan fiŝon’.

 

Reviziita de Vastalto

Muziko: Mirindaj manoj de Mori Mitsuhiro el Japanujo

Fingroj de pianisto valoras laŭdire milionojn da dolaroj. Kiom valoras manoj de manfluta [angle] muzikisto? Tio estas malfacila demando, ĉu ne?

Ĉie haveblas talentulo, kiu atendas por esti malkovrita de la gepatroj kaj la socio. Mitsuhiro Mori [micuhiro mori] [angle] estas fama manfluta muzkisto el Japanio. Li jam ludis muzikojn per la manoj ekde sia knabaĝo. Li ne prenas muzikan aparaton tien, kien li iras. Li nur prenas siajn du manojn.

 

Reviziita de Vastalto

Birmo: SIM-kartoj nun vendotaj malmultekoste

Bonega novaĵo por uzantoj de poŝtelefonoj en Birmo. Aŭtoritatoj de malsamaj regionoj kaj subŝtatoj komencos vendi [birme] poŝtelefonajn SIM-kartojn por la reto de CDMA kaj WCDMA nur por 1500 kjatoj aŭ ĉirkaŭ 2 usonaj dolaroj. Nur antaŭ kvin jaroj SIM-karto en Birmo povis kosti pli ol $2000.

 

Reviziita de Vastalto

Informografikaĵo: Malsukcesa eduksistemo de Pakistano

69% de virinoj kaj 50% de viroj en Pakistano ne scias legi aŭ skribi laŭ Alif Ailaan [angle] (A por anonco), alianco por eduka reformo gvidanta komunikadan kampanjon en la lando.

Nur 67 procentoj de pakistanaj knabinoj kaj 81 procentoj de knaboj frekventas bazlernejon laŭ la Unuiĝintaj Nacioj [angle]. En mezgrada edukado nombro de pakistanaj lernantoj falas ĝis 38 procentoj por knaboj kaj 29 procentoj por knabinoj.

La aktivuloj de eduka kampanjo en Pakistano kredas, ke Talibano kaj radikalismo ne estas la sola kialo de la manko de bona publika eduksistemo en la lando. Ili opinias, ke Pakistano devas elspezi pli por edukado kaj deklari edukan krizon.

En la landa buĝeto 2013-2014 [pdf, angle] , Pakistano donas 54 procentojn por defendo kaj repago de pruntoj, sed nur 2 procentojn por edukado.

Pakistan ED2-full

Ĉi tiu informografikaĵo estis origine pretigita kaj eldonita de Al Jazeera kaj estis rearanĝita por afiŝi en Facebook [Fejsbuko] fare de Ilm Ideas.

Reviziita de Vastalto

Ĉu eksterlandaj ĵurnalistoj lernu la indonezian lingvon?

DC Guy observas [angle], ke plimulto de la eksterlandaj ĵurnalistoj en Indonezio havas malmultajn sciojn pri la loka situacio:

Ili ne povas kompreni la televidon. Ili ne povas kompreni la radion. Ili ne povas legi lokajn blogojn, retpaĝojn aŭ ĵurnalojn. Ili havas nur la anglalingvajn fontojn.

Pro tio la okcidentaj komunikiloj estis obseditaj de birda gripo, dume ignorante aktualajn epidemiojn kiel malarion aŭ dengon… Same pro tio ili estas obseditaj de terorismo, kiam trafikŝtopiĝoj kaj malbonaj hospitaloj serioze minacas plimulton de la loĝantaro.

 

Reviziita de Vastalto

14 inspirpovaj, unuminutaj filmetoj pri naturmedio

TVE (Televido por Naturmedio) prezentas 14 filmetojn faritajn de finalistoj de ĝia tutmonda filmkonkurso, sub la temo “naturmedio”.

Partoprenantoj el ĉiuj mondopartoj kreis unuminutajn filmetojn pri temoj rilataj al klimata ŝanĝiĝo, daŭripova evoluo kaj biologia diverseco.

Oni rajtas voĉdoni por sia plej ŝatata filmo ĝis la 19-a de decembro 2013.

Honkongo: Geja Fiero 2013

Jen estas filmeto alŝutita de Ares NG ĉe Jutubo, montranta la kuraĝigan kaj feliĉan renkontiĝon de Honkonga Geja Fiero 2013, kiu okazis en Honkongo en la semajnfino, la 9-an de novembro 2013.

 

TRADUKA NOTO: Honkonga Geja Fiero ricevis fortan subtenon de la popolo kaj la komercistoj [angle], kaj prezentas, ke la rajto de samsekemuloj en Honkongo estas pli libera ol en aliaj aziaj landoj.

Reviziita de Vastalto

Sauda Arabio: 21 km el 655 km da marbordo de Ĝido alirebla de publiko

Ĉu vi loĝas proksime de la maro, sed sentas ke ĝi estas neatingebla? Tio okazas al homoj loĝantaj en Ĝido (Jeddah), Sauda Arabio. Ahmed Al Omran pepas:

Tuta longo de marbordo en Ĝida teritorio estas 655 km. Nur 21 km el ĝi estas rajte alirebla de la publiko. http://www.arteeast.org/2013/10/20/this-is-gods-sea/ [angle]

Reviziita de Vastalto

Sauda Arabio: Verkisto Tariq Al Mubarak liberigita

Saudarabia verkisto Tariq Al Mubarak, malliberigita pro subtenado de la rajto de virinoj stiri [angle] en la absoluta monarkio, estas liberigita.

Tamador Al Yami pepas:

Post 8 tagoj da malliberigo, Tariq Almubarak, subtenanto de #Women2Drive #oct26driving estas nun libera. #FreeTariqAlmubarak

Ĉina stilo pri seksa edukado

Liz Carter el Tea Leaf Nation (Tefolia Nacio) prezentas al la legantoj populan filmeton, kiu instruas gepatrojn kiel klarigi sekson al infanoj. Plejmulto de la gepatroj en Ĉinio diros al siaj infanoj, ke ili estas prenitaj de rubujo, dum la filmeto proponas kelkajn konsilojn por klarigi sekson sen efektive paroli pri ĝi.

Sud-Koreio: Retumantoj donacas al vilaĝanoj batalantaj kontraŭ elektraj linioj

Konfliktoj daŭre intensiĝas en malgranda vilaĝo Miryang [mirjang] en Sud-Koreio. Pliaĝaj vilaĝanoj rezistas kontraŭ la decido de la registaro, kiu trudas konstruon de alttensiaj elektropovaj linioj tra ilia tero. Ili diras, ke ili batalos ĝismorte por siaj tero kaj vivorajtoj. Mediprotekta grupo komencis kampajnon ĉe la retejo Daum Agora [koree] por kolekti donacojn de individuoj por provizi la vilaĝanojn per sunpaneloj. Pli ol 1400 retuzantoj jam partoprenis ĝis nun.

Bildo de protestantaj homoj antaŭ la konstruaĵo de Korea Elektropova Kompanio (KEPCO). Bildo de 'Staru kun Miryang, haltigu la 765kv-latisturojn'. Uzata kun permeso.

Bildo de protestantoj antaŭ la konstruaĵo de la Korea Elektropova Kompanio (KEPCO). Bildo de ‘Staru kun Miryang, haltigu la 765 kv-turojn’. Uzata kun permeso.

La bildo estas prenita el paĝo de la anglalingva Global Voices.

Freŝa mapo pri dengo en Barato

Vidyet ĉe la blogo Aam Janata kreis mapon pri dengo (epidemia febro) en Barato. La mapo estas farita surbaze de diversaj raportoj publikigitaj en gazetoj en la lastaj du monatoj.

Dokumenta filmo: Vivoj de venezuelanoj eksterlande

Kiaj estas vivoj de venezuelanoj, kiuj loĝas eksterlande? Ĉu tio interesas vin?

Desde Afuera (El eksterlando) estas dokumenta filmo, kiu prezentas la vivojn de kvin venezuelanoj [hispane], kiuj registris sian ĉiutagan vivon per poŝtelefona kaj portebla filmiloj dum pli ol unu jaro.

Filmproduktistoj Johann Pérez Viera kaj Pedro Camacho kunmetis tiujn materialojn kun intervjuoj per Skajpo ĉe la kvin partoprenantoj por krei “komunan portreton, kiu esploras distancon, identecon kaj ĉiutagan vivon de venuzuelaj enmigrintoj”.

Vi povas spekti la dokumentan filmon (kun angla subteksto) rete ĝis la 15-a de novembro 2013.

Jamajko: Misuzo de polica povo

Se al la polico estas implikta … estas permesite agi sen puno, ĉu vi ne sendas mesaĝon al aliaj policanoj sen respekto al homaj rajtoj, aparte al la rajtoj de malriĉuloj, demandantan, ĉu ili havas licencon por konduti tiel?

Aktive Voice aperigas plendon [angle] al polica komisaro de Jamajko, post kiam du junuloj estis batitaj – unu ĝismorte – de polico.

 

Reviziita de Vastalto

Ekvadoro: “La indiĝena movado daŭros”

“La registaro daŭrigos sian provon fari nin nevideblaj, sed nia lukto ne povas esti venkita. Dum ekzistas maljusteco, dum restas la profunda malegaleco inter la urbanoj kaj la kamparanoj, la indiĝena movado daŭros.”

Manuela Picq [angle] parolis kun Carlos Pérez Guartambel, la nuna gvidanto de Ecuarunari [hispane] (Konfederacio de la keĉuoj de Ekvadoro), en evento kun-aŭspiciita de NACLA [angle] (Nord-Amerika Kongreso pri Latin-Ameriko) kaj CLACS [angle] (Centro por Latin-Amerika kaj Karibia Studoj ĉe Universitato de Novjorko). NACLA [angle] eldonis transskribon de la konversacio.

 

Reviziita de Vastalto

 

 

Kontroli tendencon de komunikiloj en Malajzio

Tessa Houghton kundividas la trovaĵojn de studo, kiu kontrolis tendencon de amaskomunikiloj [angle] en Malajzio dum la 13-a Ĝenerala Elekto (GE13) antaŭ kelkaj monatoj:

Malajziaj civitanoj, kiuj fidis anglalingvajn kaj malajalingvajn ĵurnalojn kaj/aŭ televidon kiel informofontojn dum la GE13-kampanjo, ne estis provizitaj per justaj kaj precizaj informoj por konstrui informitajn voĉdonajn preferojn. Klaraj voĉdonaj inklinoj elmontriĝas laŭ ĉi tiuj tavoloj de informo-komunikada diverseco kaj malabundeco, kaj la amaskomunikiloj estas uzataj pli ofte kiel ilo de disdivido ol de repaciĝo.

 

Reviziita de Vastalto

Filmeto malkaŝas luksan vivostilon de monaĥoj en Tajlando

Tiu ĉi furore disvastiĝanta filmeto montras, ke tajlandaj monaĥoj, laŭraporte el la distrikto Kanthararom en la provinco Si Sa Ket [Nordorienta Tajlando], vojaĝas en privata aviadilo kaj portas luksajn sakojn kaj sunokulvitrojn de famaj markoj.

http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=sANFgwoJeic

 

TRADUKA NOTO: Ĉi-suba filmeto montras diskuton pri tiu ago de la monaĥoj.

Reviziita de Vastalto

La prospera ekonomio de Indonezio devas alfronti la plialtiĝon de manĝokostoj

John McCarthy kaj Zahari Zen urĝigas la indonezian registaron apliki ‘transformajn politikojn‘ [angle] por haltigi la kreskon de malsato kaj la multekostiĝon de altkvalitaj manĝaĵoj en la lando:

The food produced is too expensive, leaving poor households vulnerable. Today, even in rural areas, the majority of people are net food buyers. This is why the poor tend to be vulnerable to price fluctuations and any measure involving price hikes has immense risks. If food is expensive, poor households have to cope. They eat cheaper, less nutritious food. Instant noodles substitute for proper meals.

La manĝaĵoj, kiujn oni produktas, estas tro multekostaj, tiel ke malriĉaj familioj facile malsatiĝas. Hodiaŭ, eĉ en kamparaj regionoj, la plimulto da homoj estas netaj aĉetantoj. Pro tio la fluktuado de prezoj ofte estas forte sentata ĉe malriĉuloj, kaj ĉiu rimedo kontraŭ la plialtiĝo de manĝokostoj samtempe naskas gravajn riskojn. Se manĝovaroj multekostas, la malriĉaj familioj devas iel kompensi tion, kaj sekve ili manĝas malpli kostajn, malpli nutrajn manĝaĵojn. Tujpretaj nudeloj do anstataŭas satigan manĝon.

 Reviziita de Benjamin Irwin

Furoro pri piedpilko en Butano

Butano rangas en la 207-a loko inter 209 piedpilko-ludantaj nacioj en la rangolisto de FIFA. Tamen, Sogyel Tobgyel informas [angle], ke piedpilko fariĝis la nova furoro por la butana popolo.

 

Reviziita de Vastalto

Al laosaj patrinoj: Gluteneca rizo estas malbona por beboj

@LaotianMama memorigas [angle] al laosaj patrinoj, ke ili ne donu glutenecan rizon, laosan tradician manĝaĵon, al malsataj beboj:

Gluteneca rizo por infanoj, en Laoso, estas egalvalora al riza cerealaĵo en la okcidenta kulturo. La ideo estas sama kiel la enkonduko de malmolaj manĝaĵoj pleniganta iliajn malgrandajn ventrojn. Bone, kompreneble, enkonduko de malsufiĉe nutra manĝaĵo en tiel frua tempo povas tre malutili al kreskanta intesto de infanoj kaj povas kaŭzi problemojn kiel nutraĵan alergion, malsufiĉan kreskadon kaj mamnutran malfacilaĵon.

File:HK Pancake cooking Sept-2010 Ingredient 糯米粉 Glutinous Rice Flour.JPG

La foto estas prenita el la anglalingva Vikipedio.

 

Reviziita de Vastalto

“Vi povas piedbati stevardinojn” en Kazaĥio

Eksa registara funkciulo en Kazaĥio lastatempe piedbatis [angle] stevardinon, laŭraporte ĉar ŝi ne parolis la kazaĥan. La historio kaŭzis tumulton en sociaj komunikiloj. Blogisto Pivovar proponas [ruse] la plej interesajn kaj plej vaste kundividitajn afiŝojn en Twitter pri ĉi tiu okazaĵo, ekzemple ĉi-suban:

Kazaĥio-2013: piedbati stevardinon — permesite. Montri mezfingron al altrangula aŭtaro — ne. Ni notu tion.

 

Reviziita de Vastalto

La Filipinoj: Helpu la viktimojn de la tajfuno Haiyan (Yolanda)

Land is Life (Tero estas Vivo) [angle], indiĝena reto de organizoj, alvokas donaci por helpi al la indiĝenoj en la Filipinoj damaĝitaj de la tajfuno Haiyan [haijen] (filipina nomo: Yolanda), kiu atakis plurajn regionojn de la lando. La informo ĉe Rally.org [angle] diras, ke pli 11 000 familioj bezonas helpon por rekonstrui domojn ktp. La insuloj Panay [Panajo], Mindoro [Mindoro] kaj Palawan [Palavano] bezonas pli da helpo.

A street in Balangiga, Samar. One of the badly hit provinces. Photo by Autonomo Sr Abellar Amano, Facebook

La foto estas prenita el la artikolo de Global Voice:
PHOTOS: Philippine Typhoon Survivors Desperate For Food, Water and Aid
(Fotoj: Filipinaj postvivintoj de tajfuno sopiregas nutraĵon, akvon kaj helpon).

Karikaturoj komparas honkongan kaj tajvanan sociojn

Kevin Tang de Hong Wrong tradukis serion da karikaturoj prezentantaj la diferencojn inter Honkongo kaj Tajvano, desegnitaj de JIEJIEHK, tajvana artisto loĝanta en Honkongo. Sube estas unu el la komparoj, kiu vive montras la diferencon inter la restoraciaj servoj en Honkongo kaj Tajvano.

Restaurant service in Taiwan and Hong Kong by JieJieHK via Hong Wrong.

Retoraciaj servoj en Tajvano kaj Honkongo. Fare de JieJieHK per Hong Wrong.

 

Reviziita de Vastalto

Pakistano: Libro de Malala malpermesita en privataj lernejoj

Malala Yousafzai estas pakistana knabino kaj aktivulo por homaj rajtoj. Ŝi eldonis la libron “I am Malala (Mi estas Malala)” en oktobro.

Adeeb Javedani, la prezidanto de la Pakistana Asocio pri Administrado de Privataj Lernejoj, diris [angle], ke Malala estas reprezentanto de la okcidentaj landoj. La asocio malpermesis al la bibliotekoj de siaj 40 000 filiaj lernejoj havi la libron de Malala.

GV Face prezentis diskulton [angle] pri tiu temo en oktobro.

The Edequal Foundation, an educational charity founded by Shahzad Ali and based in north London which supports teachers and students demonstrated in a show of support for Malala Yousufzai, the Pakistani schoolgirl shot by the Taliban. Image by Peter Marshall. Copyright Demotix (20 October 2013)

La bildo estas prenita el la artikolo en Global Voices.

 

Reviziita de Vastalto

Vjetnamio: Blogisto parolas kontraŭ subpremo de registaro

Nguyen Bac Truyen atestis [angle] en evento por homaj rajtoj en Ĝenevo la subpremon spertitan de blogistoj kaj aktivistoj en Vjetnamio:

Subpremo de la registaro eniris en novan, pli perfortan fazon fine de julio, kiam la vjetnama prezidanto Truong Tan Sang revenis de vizito al prezidanto Obama en Usono. Blogistoj kaj aktivistoj estas rekte celitaj. Sekreta polico malkaŝe kaj krude perfortas kaj minacas nin. Ili senhezite teroras kaj subpremas vjetnamajn defendantojn de homaj rajtoj, blogistojn kaj disidentojn.

 

TRADUKA NOTO: Neniam milito inter ni, blogo en Esperanto, raportas similan kazon en Vjetnamio.

Reviziita de Vastalto

Egiptio: Serĉante hejmon

Kie oni sentas sin hejme? Egipta bloganto Tarek Shalaby kundividas sian opinion jene:

Some people say home is where your bed is, others argue that home is where your wifi connects automatically. I can say that home is where your salaries have been transferred to

Kelkaj homoj diras, ke hejmo estas tie, kie via lito estas, aliaj argumentas, ke hejmo estas tie, kie via sendrata konekto funkcias aŭtomate. Mi povas diri, ke hejmo estas tie, kien via salajro estas ĝirata.


Reviziita de Vastalto

La financa kulturo de Karibio

La retejo Abeng News Magazine raportas [angle], ke Karibio montras kelkajn el la plej malaltaj indicoj pri ŝparado en la mondo.

Mistrakto de laboristoj kaj nia filino el Nepalo

Barata bloganto Kiran Kumar Karlapu [angle] rakontas pri malfacila situacio de nepala knabino, kiu estis resendita de sia dunganto el Riado, Sauda Arabio. Ŝi estis forlasita sola en Mumbaja flughaveno kun nesufiĉe da mono por aĉeti bileton por reiri al sia hejmo en Nepalo. Kelkaj pasaĝeroj helpis ŝin aĉeti la bileton.

Vivo en kirgizaj malliberejoj tra okuloj de kamerao

Ekranbildo el YouTube-filmeto prezentanta fotojn de Eric Gourlan. Alŝutita en 30a de Septembro, 2013, de "Freedom House KG".

Ekranbildo el YouTube-filmeto prezentanta fotojn de Eric Gourlan. Alŝutita la 30-an de septembro 2013, de “Freedom House KG”.

Eric Gourlan, fotisto, pasigis pli ol monaton en mallibrejoj en Kirgizio, dokumentante vivon de malliberuloj kaj gardistoj. La fotoj, kiun li faris tie, donas maloftan rigardon de interne al la mallibereja sistemo de la lando. La retejo Kloop.kg publikigis kelkajn el la rimarkindaj fotoj nun ekspoziciataj en muzeo en Biŝkeko.

La dokumenta filmeto ĉi-sube prezentas ankaŭ fotojn de Gourlan, kiuj donas unikan vidon al la vivoj de infanoj, virinoj kaj viroj malantaŭ ferkradoj en la centrazia lando. La filmeto estas plejparte en la rusa, sed havas subtekstojn en la angla.