See all those languages up there? We translate Global Voices stories to make the world's citizen media available to everyone.

Artikoloj je Resumo

Kvizo pri la historio de Esperanto

Esperanto-flagoLa Portalo Bona Volo faris kvizon (demandaron) pri la historio de Esperanto.

Ne gravas, ĉu vi estas Esperantisto de pli ol 10 jaroj aŭ 3 monatoj aŭ 5 tagoj: kion vi scias pri la historio de la Internacia Lingvo? Honore al la Esperanto-Tago, festata la 26-an de Julio, ni preparis specialan kvizon, kiu eble surprizos vin. Do pruvu vian konon per ĝi.

 

Konatiĝu kun Sam Wakoba de la Blogo TechMoran

[La originalo de ĉi tiu artikolo aperis en la 14a de aŭgusto 2015.]

Asocio de Kenjaj Bloguloj (Bloggers Association of Kenya) profilas Sam Wakoba, kiu zorgas pri la blogo Techmoran. Techmoran gajnis la Premion Plejbona Blogo pri Teknologio de Kenjo en 2015:

We caught up with Sam to get some insights into his blogging journey.

Who is Sam Wakoba, in a few words?

Sam Wakoba is a humble and hardworking Kenyan, passionate about bettering lives in any way he can. He believes that, with the right information, anyone can be empowered to become a better citizen, employee or business person. My calling has been to dedicate my life and time to empower communities. This is just the start.

How did you come up with the name for your blog. Why ‘TechMoran’?

A Moran is a warrior and tour guide in the Maasai community. As tech ‘Morans’ we want to protect our local tech ecosystem as well as guide those who are new to it. International media covers African tech in a bad way – focusing more on NGO backed companies. We want to show the world everyday innovations in Africa hence protect the entire ecosystem

Ni parolis kun Sam por scii pri lia bloga laboro.

Kiu estas Sam wakoba, en kelkaj vortoj?

Sam wakoba estas humila kaj laborema kenjano, fervora por plibonigi vivojn ĉiamaniere laŭ sia kapablo. Li kredas ke, kun la ĝusta informo, iu ajn povas havi la povon fariĝi plibona civitano, dungito aŭ entreprenisto. Mia profesio estas dediĉi mian vivon kaj tempon por plenpovigi komunumojn. Tio estas nur la komenco.

Kiel vi elektis la nomon de via blogo? Kial ‘TechMoran'?

Moran estas batalanto kaj vojaĝgvidanto en la komunumo de masajoj. Kiel teknologiaj ‘Moran’oj ni volas protekti nian lokan teknologian ekosistemon samkiel gvidi tieajn novulojn. Internaciaj amaskomunikiloj montras afrikan teknologion en malbona maniero – kaj preferas paroli pri kompanioj subtenataj de NRO-oj. Ni volas montri al la mondo ĉiutagajn novigojn en Afriko kaj sekve protekti la tutan ekosistemon.

Advokatoj de zambia entreprenisto peticias ke GoDaddy forigu novaĵretejon

[La originalo de ĉi tiu afiŝo publikigita en la 7a de aŭgusto 2015]

Retejo de civitana komunikilo  Zambia Reports  alfrontas leĝan minacon de loka entreprenisto Rajan Mahtani, kiu peticias, ke GoDaddy, retejgastiga firmao, forigu Zambia Reports el sia servilo.

Laŭ Zambian Watchdog, rivala retejo, Zambia Reports jam estas akuzita pro publikigo de kalumniaj artikoloj pri Dr. Mahtani, kiu estas la fondinto de Finance Bank, unu el la plej grandaj bankoj de Zambio, kaj serion de aliaj entreprenoj.

Letero laŭdire skribita de uson-bazitaj advokatoj de Rajan Mahtani al GoDaddy.

Letero laŭdire skribita de uson-bazitaj advokatoj de Rajan Mahtani al GoDaddy. Uzata kun permeso de Zambian Watchdog.

La usonaj advokatoj petas GoDaddy ĉesi gastigi la retejon de Zambia Reports kaj forigi ĝian enhavon el la serviloj de GoDaddy.

Venezuela filmo kandidata al Oskar-premio parolas indiĝenan lingvon

“Gone with the River” de Mario Crespo estas la venezuela kontribuo al Oskar-premio en la kategorio Plej Bona Fremdlingva Filmo…

“Lo que lleva el río” [“Forportita de la rivero”] de la kuba-venezuela filmisto Mario Crespo estas venezuela filmo, kiu disvolviĝas preskaŭ tute en la guaraa lingvo parolata de la indiĝena popolo en la delto de la rivero Orinoko. La filmo estas venezuela kandidato al la Oskar-premio por Plej Bona Fremdlingva Filmo.

 komentis en Remezcla:

The story follows an indigenous woman named Dauna who is marked by difference within her community. Torn between her love for Tarsicio or her desire to pursue studies outside of her village, Dauna’s decision to challenge the expectations of her traditional culture lead to suffering and, ultimately, reconciliation.”

La filmo rakontas la historion de Dauna, virino kiu apartenas al indiĝena popolo en kiu ŝi malsamas de siaj kunvilaĝanoj. Ŝirita inter sia amo por Tarsicio kaj sia deziro studi ekster sia vilaĝo, Dauna rompas per sia decido la tradician kulturon, kio kondukas al suferoj kaj, finfine, al repaciĝo.

La filmo estis elektita komence de la jaro 2015 por esti prezentata en la avangarda ekspozicio NATIVe dum la Berlina Filmfestivalo. Jen estas la antaŭfilmo:

Kiel oni diras “fraĉjo” en Latinameriko?

The Bromap: ¿Cómo se dice “bro” en Latinoamérica?

Posted by Pictoline on Wednesday, August 26, 2015

La fratmapo: Kiel oni diras “fraĉjo” en Latinameriko?

Afiŝita de Pictoline en merkredo, la 26a de aŭgusto 2015.

La Fejsbuka paĝo de Pictoline, kiu estas retpaĝo por novaĵoj kaj informaĵo, kundividis tiun ĉi mapon de malsamaj manieroj por diri “fraĉjo”, karesformo de la vorto “frato”, en Latinameriko. Dum oni diras wey en Meksiko kaj pata en Peruo, ĝi estas pana en Venezuelo kaj parce en Kolombio.

Mozambiko: La ĉefo de RENAMO eskapis senvunde el atako al sia sekvantaro

La partia emblemo de RENAMOArmita grupo de la registaro atakis sabate (12an de septembro) akompanantaron de RENAMO, kiu sekvis sian gvidanton Afonso Dhlakama, kaŭzante kvin vunditojn. Laŭ novaĵagentejo Lusa, kiu estis en la loko, “Dhlakama eskapis senvunde el la atako efektivigita de viroj de Trupo por Rapida Interveno de defenda kaj sekureca fortoj de Mozambiko (UIR).”

La lastaj agadoj de RENAMO, kiu anoncis krei sian propran policon kaj alian militan kazernon en la provinco de Zambezio, kreis maltrankvilon en la lando:

RENAMO: Propra polico + dua armea kazerno (…)

La brita alta komisaro por Mozambiko, Joanna Kuenssberg, reagis al tiu atako per sia tvitera konto kiel jene:

Mi esperas ke la vundoj ne estu gravaj kaj detaloj estu pli klaraj morgaŭ.

Tiuj mapoj montras, kie kamboĝaj ĵurnalistoj estis mortigitaj kaj turmentataj

turmentado al amaskomunikiloj en Kamboĝo

turmentado al amaskomunikiloj en Kamboĝo

La Kamboĝa Centro por Homaj Rajtoj lanĉis portalon por dokumenti la atencojn kontraŭ homaj rajtoj, spertitajn de kamboĝaj ĵurnalistoj. La kamboĝa konstitucio garantias liberecon de parolo sed ĵurnalistoj ankoraŭ estas turmentataj kaj mortigitaj, precipe tiuj, kiuj raportas pri la misuzoj faritaj de lokaj funkciuloj kaj komercaj profitoj rilataj al potencaj ĉefoj.

ĵurnalistoj mortigitaj en Kamboĝo

ĵurnalistoj mortigitaj en Kamboĝo

Reviziita de Vastalto

Malavio: Studento memfaras TV-stacion

Chisomo Daka [Ŝisomo Daka], studento ĉe la rektora kolegio de la Malavia Universitato, kreis sian propran televidan stacion, Paul Ndiho raportas:

Innovation is happening across Africa, in all different sectors, from education to energy, banking to agriculture and in television broadcasting. In Malawi, a university student has created a community TV station called “analog TV project” one that he hopes will transmit all social events taking place on campus. Malawi TV Project
Chisomo Daka is a student at the University of Malawi’s chancellor college. He is pursuing a degree in education science and he is trying to make his mark in the television broadcasting industry. By his own admission, he says that he is not an engineer by training, nor does he claim to know much about engineering. But his love and passion for tale-communications has inspired him to build from scratch a community television station. Daka says he hopes to use this TV station to broadcast social events and student projects throughout the entire campus.
“We have been able to transmit a video signal and we have been able to capture that. But by the end of the day, we would want to finalize it and make it a full working television station for the campus.”
Before his first broadcasting test signal, he was just a normal student, and few students knew about his innovation. Today, Chisomo Daka has created a name for himself as the new kid on the block. His community TV station is a hit on campus and everybody is talking about him. He says operating out of the norm is what is drove him to be innovative.

Novigado okazas nuntempe en tuta Afriko, en ĉiuj diversaj sektoroj, ekde edukado ĝis energio, de bankaj aferoj ĝis agrikulturo kaj en televida elsendado. En Malavio, universitata studento kreis komunuman televidan stacion nomatan  “analoga TV-projekto” kiu laŭ lia espero elsendos ĉiujn sociajn eventojn okazantajn en la universitata tereno.

Malavia TV-projekto
Ŝisomo Daka estas studento ĉe la rektora kolegio de la Malavia Universitato. Li klopodas diplomiĝi en scienco pri edukado kaj li penas sukcesi en la industrio de televida elsendado. Li mem deklaras ke li ne estas inĝeniero laŭ trejnado, nek li diras ke li scias multe pri inĝenierado. Sed lia amo kaj pasio al komunikado inspiris lin fari el nulo komunuman televidan stacion. Daka diras ke li esperas uzi tiun TV-stacion por elsendi sociajn eventojn kaj studentajn projektojn tra la tuta universitata kampuso.
“Ni sukcesis elsendi videan signalon kaj ankaŭ sukcesis bone kapti ĝin. Sed, ĝis la fino de la tago, ni volis finfari ĝin kaj fari ĝin plenfunkcianta televida stacio por la universitata kampuso.”
Antaŭ lia unua elsendo de provsignalo, li estis nur ordinara studento kaj malmutaj studentoj sciis pri lia novigado. Hodiaŭ Ŝisomo Daka fariĝis konata kiel la nova knabo en la kvartalo.  Lia komunuma TV-stacio estas sukceso en la kampuso kaj ĉiuj personoj parolas pri li. Li diras ke agado ekster la normo gvidas lin al novigemo.

 
Reviziita de Vastalto

Malajzio lanĉis novan markemblemon kiel la prezidanto de ASOAN 2015

Malajzio estas la nova prezidanto de la Asocio de Sud-Orient-Aziaj Nacioj (ASOAN) por la jaro 2015. Ĉi tiu jaro estas decidiga por ASOAN, ĉar la regiono faras agadon por atingi plenan integriĝon kiel unueca komunumo. La nova markemblemo [angle] prezentas “harmonion, firman partnerecon kaj aspiron de la popoloj de la dek ASOAN-landoj, celantaj atingi la kundividitan vizion” de la komunumo.

la markemblemo de ASEAN

 

Noto de la tradukinto:
Filmeto pri la himno de ASOAN.

 

Reviziita de Vastalto

Informgrafiko: 5 faktoj pri tamila komunumo en la nordo de Srilanko

La  Centro por Politikaj Alternativoj (CPA), kiu estas pensfabriko pri civila socio en Srilanko, lastatempe faris unuanivelan esploron pri ”Demokratio en postmilita Srilanko 2014“. La rezultoj montras ke opinidiferenco pri la repaciĝo ankoraŭ ekzistas inter la tamila kaj la sinhala popoloj post la civila milito de Srilanko.

La konstatoj de la esploro rilate al la tamila komunumo estas tre signifaj. Iliaj ĉefaj problemoj estas malriĉeco kaj senlaboreco kaj ili sentas ke ili estas senigitaj je okazoj por diri pri la aferoj de la lando. Tie ĉi estas informgrafiko montranta ilian malfacilan situacion [sekvos resuma traduko en Esperanto]:

Informgrafiko danke al Centro por Politikaj Alternativoj

Informgrafiko danke al Centro por Politikaj Alternativoj

[La informgrafiko diras resume:
Kvin faktoj pri la landinterna tamila komunumo de Srilanko
1 La financa situacio de ilia hejma mastrumado malboniĝis en la lastaj du jaroj
2 Ilia opinio pri evoluigo malsamas ol la naciaj gravecoj
3 Ili jam malkreskigis sian hejman elspezon en tiu ĉi jaro
4 La plimulto de la komunumo ne scias LLRC-on (Komisiono pri Lernitaj Lecionoj kaj Repaciĝo)
5 Ili ne sentas ke ili havas ŝancon por diri opinion pri tio, kio okazas en Srilanko]

 

Reviziita de Vastalto

Forpasis la nobelpremiito pri paco Liu Xiaobo

Liu Xiaobo - Nobelpremia Ceremonio

Liu Xiaobo ricevas la Nobelpremion pri Paco en 2010. Foto: Marta B. Haga/MFA, Oslo (CC BY-ND 2.0)

Liu Xiaobo [Liu Ŝjaobo 刘晓波 Liú Xiǎobō], ĉina verkisto kaj disidento, forpasis la 13an de julio.

La Hodiaŭa Ĵurnalo publikigis raporton pri li:

Liu suferis pri hepata kancero, sed la Ĉina registaro neis al li laŭcelan kuracadon. Lia morto estigis ondon de internaciaj kondamnoj pri la maniero kiel Ĉinio malzorgas pri siaj politikaj malliberuloj. Usono, Germanio kaj Tajvano proponis flegadon al Liu, sed la Ĉina estraro rifuzis tion.

Liu ricevis la Nobelpremion pri Paco en 2010, li ne partoprenis en la ceremonio ĉar li estis en malliberejo ekde 2008. Liu defendis demokration kaj homajn rajtojn en Ĉinio.

Senpagaj infanlibroj rete haveblaj en 61 lingvoj

Se vi havas arabajn radikojn sed vivas en Brazilo, eble vi volas laŭtlegi al viaj infanoj “Abu Ali conta seus burros” [Abu Ali kalkulas siajn azenojn], popularan rakonton el Mezoriento, haveblan en la portugala en la Internacia Cifereca Biblioteko por Infanoj. Ekzistas pli ol kvar mil senpagaj infanlibroj en 61 malsamaj lingvoj. La celo estas akceli toleremon kaj respekton al diversaj kulturoj.

La plej feliĉaj landoj en la mondo estas ĉiuj en Latinameriko

La plej feliĉaj (kaj malplej feliĉaj) landoj en la mondo, taksitaj en http://t.co/4EccwDNBp7

Gallup intervjuis 150 000 plenkreskulojn en 148 landoj kun demandoj kiel “Ĉu vi ridetis aŭ ridis hieraŭ?” kaj “Ĉu vi lernis aŭ faris ion interesan hieraŭ?” por krei indicon de pozitivaj spertoj. Surprize, laŭ Quartz, la ĉefaj landoj kun pozitivaj emocioj estis ĉiuj en Latinameriko, de Paragvajo ĝis Nikaragvo.

La esploro uzis skalon de 0 ĝis 100, kaj trovis ke la monda averaĝo de la indico de pozitivaj spertoj por 2014 estis 71/100 — “same kiel por 2013 kaj ankaŭ por la jaroj ekde 2006.”

La lando kun la plej malalta poento pri pozitivaj emocioj estis Sudano (47/100). Niveloj de feliĉo estas malalta ankaŭ en Tunizio, Serbio, Turkio, kaj aliaj, evidente pro milito kaj aliaj formoj de politika malstabileco.

En Bolivio kaj Salvadoro, ekzemple, 59 porcentoj de intervjuitoj respondis “jes” al ĉiuj demandoj pri ambaŭ pozitivaj kaj negativaj emocioj, kio donis al ĉi tiuj nacioj aparte altajn “emociajn” poentojn.

La portugala: tutmonda lingvo?

Komunuma paĝo en Fejsbuko, Língua Portuguesa: Uma Língua Global? (La portugala lingvo: tutmonda lingvo?) sin provizas per diversaj rimedoj por disvastigi la debaton pri la ekspansio de la portugala lingvo kaj ĝiaj konsekvencoj. Rilate la politikojn de ĉi tiu lingvo kun ĉ. 200 milionoj da parolantoj, estas traktataj kelkaj kritikaj temoj kiel minoritataj lingvoj, multlingveco kaj lingvistika koloniismo.

Makedonio: Neloĝeblaj kondiĉoj en studentaj dormejoj malboniĝas

La kolektivo Plena Studentaro, herboradika movado, kiu luktas por la rajtoj de universitataj studentoj en Makedonio, publikigis novajn fotojn pri la neloĝeblaj kondiĉoj, en kiuj loĝas studentoj en la ĉefurbo de Makedonio, Skopjo. La movado sekvas senhalte la situacion en la ŝtataj dormejoj por studentoj, kaj petis plurfoje, ke la ŝtato plibonigu bazan higienon kaj sekurecajn kondiĉojn en la studentaj loĝejoj. Plena Studentaro lastatempe informis la publikon, ke la vivkondiĉoj kaj struktura sekureco de almenaŭ unu el la plej grandaj studentaj dormejoj en Skopjo plimalboniĝis, kaj memorigis, ke la registaro promesis antaŭ pli ol unu jaro tute rekonstrui la dormejojn, post kiam la internaciaj komunikiloj hontigis ilin.

12027701_1680075205556095_5865933752732667760_n 12036458_1680075198889429_8700357373653010949_n

En la akompananta teksto, Plena Studentaro nerekte mencias la novan institucion de speciala prokuroro, kiu devas pritrakti kazojn de korupteco, kiujn la ordinara prokuroro en Makedonio aktive ignoras.

Домовите се распаѓаат исто како и системот во државата, но ние сè уште немаме добиено нов специјален студентски дом за да се спасат студентите живи од бедата во која живеат и која се руши околу нив.

Ова е блокот В во студентскиот дом “Гоце Делчев”, во кој пред некој ден како што може да се види на сликите се срушил дел од кровот во еден од ходниците.

Овојпат немало повредени. Дали и наредниот пат нашите колеги ќе бидат еднакво среќни или пак до тогаш ќе добијат нов (специјален) студентски дом?

Studentaj dormejoj estas en stato de kadukiĝo, kiel estas la tuta ŝtata sistemo, kaj ni ne ricevis novan specialan studentan dormejon por savi la studentojn de la mizero, en kiu ili vivas kaj kiu dispecetiĝas ĉirkaŭ ili.

Tiu estas la Bloko V de la studenta dormejo “Goce Delchev”. La plafono falis en unu el la koridoroj antaŭ kelkaj tagoj.

Ĉi-foje neniu estis vundita. Ĉu niaj kolegoj havos tiom bonŝancon venontfoje aŭ ili ricevos novan, (specialan) studentan dormejon?

Tajlando: Konservi historiajn filmojn

La Tajlanda Filmarkivo alŝutadas historiajn filmojn kaj malnovajn novaĵraportojn en YouTube.

Unu el la filmoj estas Chok Song Chun (Duobla ŝanco), kiu estis la unua silenta filmo en Tajlando produktita en 1927. Restas nur 55 sekundoj de la filmo, kiu montras luktoscenon  kaj aŭtomobilan persekutadon.

Alia malofta filmo estas Hed Mahassajan (La mirakla okazaĵo) farita de Payut Ngaokrachang. Ĝi estis la unua animita filmo en Tajlando prezentita en 1955. Payut estas konata kiel la “Walt Disney de Tajlando”. En la animita silenta filmo Payut vidis trafikan akcidenton en Bankoko.

 

Reviziita de Vastalto

Mapo de koncesiitaj teroj en Kamboĝo

Terkontraktoj donitaj al fremdlandaj kompanioj. Verdaj areoj prezentas vjetnamajn kompaniojn. Ruĝaj estas posedataj de ĉinoj kaj flavaj de malajzianoj. Bildo el Licadho.

Terkontraktoj donitaj al fremdlandaj kompanioj. Verdaj areoj prezentas vjetnamajn kompaniojn. Ruĝaj estas posedataj de ĉinoj kaj flavaj de malajzianoj. Bildo el Licadho.

Licadho, kamboĝa grupo por homaj rajtoj, publikigis siajn datumojn pri terkoncesioj aprobitaj de la registaro en la pasintaj jaroj. La grupo nun instigas la registaron publikigi ĉiujn registraĵojn rilatantajn al la terkontraktoj donitaj al enlandaj kaj eksterlandaj firmaoj. Laŭ aktivistoj, multaj el ĉi tiuj koncesioj estas donitaj koste de malgrandaj farmistoj, kiuj estis poste elpelitaj el siaj vilaĝoj.

Reviziita de Vastalto

Okcidenta Papuo: Dokumenti la luktojn de papuanoj en Indonezio

Papuan Voices [Papuaj Voĉoj] estas iniciato per filmetoj, kiuj reliefigas la luktojn de la popolo de Okcidenta Papuo, provinco de Indonezio. Okcidenta Papuo jam de longe luktadas por esti sendependa ŝtato, kvankam tiu konflikto el Indonezio estas raportita ne vaste en la amaskomunikiloj.

papuan_voices

Reviziita de Vastalto

Filmeto: Kiel palmoleaj plantejoj kaŭzas naturmedian detruon en Indonezio

 La teamo de Coconuts TV iris al la suda Sumatro en Indonezio por dokumenti [angle] la influon de la bruligo de torfejoj kaj arbaroj por doni spacon al palmoleaj plantejoj. La bruligo [angle] de arbaroj en Sumatro devigas endanĝerigitajn speciojn en la insulo ŝanĝi sian loĝlokon; kaj ĝi ankaŭ kreas mortigan fumnebulon, kiu tuŝas Indonezion, Malajzion kaj Singapuron.

 

Reviziita de Vastalto

Makedonio: Duopo vojaĝas por ’91 tagoj’

La vojaĝoduopo de Jürgen Horn el Germanio kaj Mike Powell el Usono migras tra la mondo, elektante landojn kaj tie restante por tri monatoj, aŭ ĉirkaŭ 91 tagoj. Dum sia restado de 3 monatoj la du globtrotuloj [aŭ mondvojaĝantoj] provas sperti vivon en sia nova loko pli profunde ol ordinara turisto kaj rakontas siajn spertojn bloge, dirante ke ili planas eventuale verki bitlibrojn pri la temo.

Horn kaj Powell vizitis lokojn en malsamaj kontinentoj, de Japanio al Jukatano, de Idaho al Islando kaj intertempe Istanbulo, Srilanko kaj multaj aliaj landoj. Nun ili esploras kaj skribas pri Makedonio, ili kundividas aŭdvidajn notojn pri urboj kaj vilaĝoj de la landeto de la sudorienta Eŭropo, pri lokoj ligitaj al la kulturo, historio kaj naturo. Oni povas sekvi la vojaĝon de la duopo ĉe sociaj retejoj kaj ĉe ilia blogo.

Arĝenta filigrano de Marta Pejoska en Ohrid